Liên minh Châu Âu (EU) vừa chính thức thông báo tới Ủy ban Nông nghiệp (WTO-CoA) và Ủy ban về Cấp phép nhập khẩu của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) về việc ban hành Hệ thống phi hải quan điện tử đối với hàng nông sản nhập khẩu (ELAN). Theo thông báo, ELAN sẽ được triển khai theo lộ trình chuyển đổi từng bước từ nay đến ngày 16 tháng 01 năm 2028; chính thức áp dụng đầy đủ từ ngày 17 tháng 01 năm 2028, phạm vi áp dụng đối với 100% hồ sơ, giấy tờ phi hải quan của các lô hàng nông sản nhập khẩu vào EU.

Hệ thống ELAN được xây dựng nhằm số hóa toàn bộ các chứng từ, chứng thư và giấy tờ kiểm soát chuyên ngành của hàng nông sản nhập khẩu, cho phép xử lý dữ liệu trên môi trường điện tử và thực hiện kiểm tra, xác minh theo thời gian thực (real-time verification). Theo EU, việc triển khai ELAN không phát sinh yêu cầu nhập khẩu mới hoặc bổ sung thêm loại giấy tờ mới, mà tập trung vào số hóa quy trình quản lý, qua đó tạo thuận lợi, rút ngắn thời gian thông quan, giảm sử dụng hồ sơ giấy và tiết kiệm chi phí cho doanh nghiệp.

Đối với doanh nghiệp xuất khẩu, yêu cầu đặt ra là chủ động lưu trữ và nộp toàn bộ chứng từ, chứng thư dưới dạng dữ liệu điện tử theo đúng quy định. Các cơ quan quản lý nhà nước và cơ quan chuyên ngành cần đăng ký tài khoản trên nền tảng điện tử của EU, sử dụng chữ ký điện tử và thực hiện trao đổi biểu mẫu theo quy định.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đánh giá việc EU áp dụng hệ thống ELAN phù hợp với các cam kết của WTO và xu hướng ứng dụng công nghệ số trong thương mại quốc tế. Tuy nhiên, quá trình triển khai cũng đặt ra yêu cầu về đồng bộ hóa hệ thống quản lý số, tăng cường năng lực phối hợp giữa các cơ quan quản lý và bảo đảm khả năng kết nối, đối chiếu dữ liệu với hệ thống của EU.

Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực nông nghiệp với khoảng thời gian hơn 1,5 năm trước khi ELAN được áp dụng đầy đủ là cơ hội để các cơ quan quản lý, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp chủ động chuẩn bị, chuẩn hóa quy trình và nâng cao năng lực số, qua đó bảo đảm sự tương thích với quy định mới của EU và tránh gián đoạn hoạt động xuất khẩu nông sản sang thị trường này.
Chi tiết toàn văn quy định của EU (bản tiếng Anh và tiếng Việt – tạm dịch) được đính kèm theo bản tin. Quý Công ty, doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh trong lĩnh vực chăn nuôi, thú y có sản phẩm xuất khẩu sang thị trường EU có thể tra cứu để nghiên cứu và nhanh chóng triển khai theo quy định của EU.
 

Nguyễn Phúc Bảo Phương - Phòng Thú y cộng đồng