Chiều 28/9, Sở Y tế TP.HCM phối hợp ngành Chăn nuôi và Thú y cùng các địa phương tổ chức lễ mít tinh, phát động hoạt động phòng, chống bệnh dại. Đây là hoạt động nhằm hưởng ứng Ngày Thế giới phòng, chống bệnh dại năm 2026 với chủ đề “Stronger Together - Cùng nhau mạnh mẽ hơn”.

6 người tử vong, hơn 101.000 trường hợp bị vật nuôi cắn, cào
Phát biểu tại lễ mít tinh, TS.BS.CKII Huỳnh Minh Chín, Phó Giám đốc Sở Y tế TP.HCM cho biết, bệnh dại là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhất đối với con người. Khi đã xuất hiện triệu chứng lâm sàng, bệnh gần như gây tử vong 100%.

Tuy nhiên, bệnh hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu người bị chó, mèo cắn, cào hoặc liếm vào vết thương hở được tư vấn, tiêm vaxin và huyết thanh kháng dại kịp thời, đúng phác đồ.

Từ tháng 1/2026 đến nay, TP.HCM ghi nhận 6 trường hợp tử vong do bệnh dại, tăng 2 trường hợp so với cùng kỳ năm 2025. Các trường hợp được ghi nhận tại xã Củ Chi, xã Hòa Hiệp và xã Long Hải.

Trong khi đó, áp lực phơi nhiễm trong cộng đồng vẫn ở mức cao. Các cơ sở y tế trên địa bàn thành phố đã tiếp nhận 101.384 trường hợp bị chó, mèo và vật nuôi cắn, cào, tăng khoảng 12% so với cùng kỳ năm trước.

"Qua điều tra các trường hợp tử vong, ngành Y tế ghi nhận 100% trường hợp không được tiêm vacxin hoặc huyết thanh kháng dại sau phơi nhiễm. Riêng xã Long Hải ghi nhận 3 trong tổng số 6 trường hợp tử vong", BS Chín cho hay.

Theo lãnh đạo Sở Y tế TP.HCM, những con số trên cho thấy phòng, chống bệnh dại không thể là nhiệm vụ riêng của ngành y tế hay thú y. Thành phố cần tiếp cận theo tinh thần “Một sức khỏe”, trong đó sức khỏe con người gắn chặt với sức khỏe động vật và môi trường.

Trọng tâm trong thời gian tới là tăng quản lý chó, mèo, đẩy mạnh tiêm phòng vật nuôi, kiểm soát chó thả rông và xử lý kịp thời động vật nghi mắc bệnh dại. Ngành y tế cũng phải bảo đảm người phơi nhiễm được tiếp cận đầy đủ vắc xin, huyết thanh kháng dại, đồng thời đưa thông tin phòng bệnh đến từng hộ gia đình, khu phố, ấp.

BS Chín khuyến cáo người dân, tiêm phòng cho chó, mèo và không thả rông vật nuôi. Khi bị cắn, cào phải rửa ngay vết thương dưới vòi nước với xà phòng ít nhất 15 phút, sát khuẩn rồi đến cơ sở y tế. Đặc biệt, tuyệt đối không dùng các biện pháp dân gian thay thế vacxin hoặc huyết thanh kháng dại khi có chỉ định

Quản lý chặt chó, mèo thả rông, không rọ mõm
Ở góc độ thú y, ông Bùi Quang Tuấn, Phó Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y TP.HCM cho rằng, phòng bệnh dại phải đi trước một bước, bắt đầu từ quản lý đàn vật nuôi, nâng tỷ lệ tiêm phòng, giám sát dịch tễ và xử lý nguy cơ ngay từ cơ sở.

Qua kiểm tra, cơ quan thú y nhận thấy, tình trạng chó, mèo thả rông vẫn phổ biến tại một số vùng ven, khu đất trống, xa khu dân cư và tỷ lệ tiêm phòng tại một số nơi chưa đạt ngưỡng miễn dịch quần thể bền vững, đặc biệt ở các địa bàn giáp ranh.

Theo ông Tuấn, những tồn tại này cần được xử lý bằng cơ chế giám sát thường xuyên, thay vì chỉ tập trung vào các đợt cao điểm.

Ngành thú y đề xuất bốn nhóm giải pháp. Trước hết, chính quyền cấp xã cần phối hợp lực lượng thú y rà soát chính xác số hộ nuôi, cập nhật biến động đàn chó, mèo và xử lý nghiêm tình trạng thả rông, không rọ mõm tại nơi công cộng.

Cùng với đó, thành phố phải nâng tỷ lệ tiêm phòng lên trên 80% tổng đàn, ưu tiên nguồn lực cho các khu vực nguy cơ cao và những nơi từng xuất hiện ổ dịch. Khi phát hiện động vật nghi mắc bệnh dại, lực lượng chuyên môn phải nhanh chóng điều tra dịch tễ, lấy mẫu, khoanh vùng và phối hợp với ngành y tế theo dõi người bị cắn.

Đặc biệt, cần duy trì kênh chia sẻ thông tin liên ngành giữa thú y, y tế và chính quyền cấp xã, bảo đảm thông tin được cập nhật liên tục để xử lý sớm nguy cơ phát sinh.

“Mục tiêu không còn người tử vong do bệnh dại chỉ đạt được khi mọi mắt xích từ tuyến cơ sở đến cấp thành phố vận hành nhịp nhàng, chia sẻ dữ liệu thực chất và hành động quyết liệt”, ông Tuấn nhấn mạnh và cho biết, ngành thú y cam kết sẽ phối hợp chặt chẽ, đồng bộ với ngành y tế, cùng với các đơn vị, chính quyền địa phương các cấp và toàn thể cộng đồng nhằm loại trừ tận gốc bệnh và hướng tới xây dựng thành phố an toàn.

Phòng ngừa bệnh dại từ sớm
Tại xã Long Hải, nơi ghi nhận 3 trường hợp tử vong do bệnh dại trong năm 2026, nguy cơ dịch bệnh đang đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với chính quyền và người dân.

Ông Nguyễn Minh Tâm, Phó Chủ tịch UBND xã Long Hải cho biết, địa phương đã ghi nhận 169 trường hợp người dân khai báo bị chó nghi dại cắn. Qua điều tra dịch tễ, các trường hợp tử vong đều không được tiêm vaxin hoặc huyết thanh kháng dại sau phơi nhiễm; trong đó có người tìm đến các phương pháp dân gian, làm mất đi thời gian dự phòng cần thiết.

Từ thực tế này, lãnh đạo xã Long Hải xác định, phòng chống bệnh dại phải chuyển từ “xử lý khi có vụ việc” sang “chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa”.

Địa phương sẽ tiếp tục rà soát hộ nuôi, quản lý đàn chó, mèo, nâng tỷ lệ tiêm phòng và kiểm tra tình trạng chó thả rông. Việc phối hợp giữa y tế, thú y, công an, các ấp, trường học và đoàn thể cũng được tăng cường để thông tin về người phơi nhiễm và động vật nghi dại được chia sẻ nhanh chóng.

Cùng với trách nhiệm của chính quyền, ông Tâm cho rằng, mỗi hộ nuôi phải chủ động đăng ký vật nuôi, tiêm phòng đúng lịch, nuôi nhốt an toàn và không thả rông chó, mèo. Khi đưa chó ra nơi công cộng phải có người dắt, xích và thực hiện các biện pháp bảo đảm an toàn.

Với người bị chó, mèo cắn, thông điệp được địa phương nhấn mạnh là: “Khi bị cắn - rửa ngay - đi tiêm ngay - không chủ quan”; đồng thời tuyệt đối không “lấy nọc”, dùng thuốc nam hay các phương pháp truyền miệng chưa được kiểm chứng.

TS.BS.CKII Huỳnh Minh Chín, Phó Giám đốc Sở Y tế TP.HCM phát biểu khai mạc. Ảnh: Trần Ngọc.

Ông Bùi Quang Tuấn, Phó Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y TP.HCM. Ảnh: Trần Ngọc

Lực lượng thú y xã Trừ Văn Thố, xã Thường Tân, phường Thuận An xuống từng hộ dân tiêm vacxin phòng dại cho chó, mèo. Ảnh: Chi cục Chăn nuôi và Thú y TP.HCM.

Nguyễn Thủy