Trong bối cảnh ngành nông nghiệp tại Thành phố Hồ Chí Minh đang từng bước chuyển đổi theo hướng hiện đại, xanh và bền vững, việc kiểm soát tác động môi trường từ hoạt động chăn nuôi trở thành một yêu cầu cấp thiết. Chăn nuôi không chỉ đóng vai trò quan trọng trong đảm bảo an ninh lương thực và cung cấp nguồn thực phẩm cho Thành phố mà còn là lĩnh vực có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường nếu không được quản lý hiệu quả. Chính vì vậy, việc thiết lập hệ thống quan trắc môi trường chăn nuôi trên địa bàn Thành phố đang được xem là một bước đi chiến lược, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, giảm thiểu rủi ro ô nhiễm và thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững.

Hình 1: Trang trại chăn nuôi gia cầm công nghệ cao tại xã Phú Giáo, TP. Hồ Chí Minh

Chủ động triển khai và cụ thể hóa chương trình

Ngày 11/11/2025, Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đã ban hành Quyết định số 2639/QĐ-UBND về việc phê duyệt Kế hoạch quan trắc, cảnh báo và giám sát môi trường chăn nuôi trên địa bàn Thành phố giai đoạn 2025–2030, làm cơ sở định hướng cho việc tổ chức triển khai đồng bộ các hoạt động kiểm soát môi trường trong lĩnh vực chăn nuôi. Trên cơ sở Quyết định này, Sở Nông nghiệp và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh đã ban hành Kế hoạch số 4085/KH-SNNMT-CCCNTY ngày 12/02/2026 nhằm cụ thể hóa các nội dung, nhiệm vụ và giải pháp thực hiện; tiếp đó, Chi cục Chăn nuôi và Thú y Thành phố Hồ Chí Minh ban hành Kế hoạch số 534/KH-CCCNTY-QLCN ngày 31/3/2026 để triển khai chi tiết, phù hợp với điều kiện thực tiễn tại địa phương.
Mục tiêu của kế hoạch là từng bước xây dựng và vận hành hệ thống quan trắc, cảnh báo môi trường tại các trang trại chăn nuôi tập trung trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh; qua đó, kịp thời phát hiện, cảnh báo sớm các nguy cơ ô nhiễm môi trường phát sinh trong quá trình chăn nuôi, góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước và giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường xung quanh. Đồng thời, kế hoạch hướng đến việc chuẩn hóa, thu thập, tổng hợp và hệ thống hóa toàn bộ dữ liệu quan trắc, cảnh báo môi trường tại các cơ sở chăn nuôi, tích hợp vào cơ sở dữ liệu quốc gia về chăn nuôi theo quy định của Luật Chăn nuôi, phục vụ công tác quản lý, chỉ đạo điều hành và xây dựng chính sách trong thời gian tới.
Trong năm 2026, Chi cục Chăn nuôi và Thú y Thành phố Hồ Chí Minh dự kiến triển khai hoạt động quan trắc tại 19 điểm lấy mẫu, bao gồm 15 cơ sở chăn nuôi heo, 01 cơ sở chăn nuôi bò và 03 cơ sở chăn nuôi gia cầm. Các điểm quan trắc được lựa chọn chủ yếu tại các khu vực có hoạt động chăn nuôi tập trung, có nguy cơ phát sinh ô nhiễm môi trường, tập trung tại các xã Thường Tân, Long Hòa, Minh Thạnh, Phú Giáo, Tân Thành, Xuân Sơn, Hồ Tràm và Bàu Lâm. Việc tổ chức lấy mẫu, phân tích và đánh giá các chỉ tiêu môi trường tại các điểm quan trắc này sẽ là cơ sở quan trọng để đánh giá hiện trạng môi trường chăn nuôi, phục vụ công tác cảnh báo, quản lý và đề xuất các giải pháp phù hợp trong thời gian tới.

Nâng cao nhận thức - yếu tố then chốt cho phát triển bền vững

Song song với việc triển khai lấy mẫu quan trắc, công tác tuyên truyền, tập huấn được đẩy mạnh nhằm nâng cao nhận thức cho cơ sở chăn nuôi về vai trò, ý nghĩa của hoạt động quan trắc môi trường. Theo kế hoạch năm 2026, Chi cục dự kiến tổ chức 15 lớp tập huấn với các nội dung trọng tâm liên quan đến công tác quan trắc, cảnh báo và giám sát môi trường trong chăn nuôi. Thông qua nội dung tuyên truyền, tập huấn, các cơ sở chăn nuôi sẽ được trang bị kiến thức về quản lý chất thải, xử lý nước thải, kiểm soát chất lượng môi trường nước và đất. Bên cạnh đó, tăng cường giám sát việc chấp hành các quy định về bảo vệ môi trường và phòng, chống dịch bệnh trong chăn nuôi; kịp thời phát hiện, xử lý các trường hợp vi phạm pháp luật liên quan đến hoạt động chăn nuôi.

Hình 2: Đoàn kiểm tra đánh giá điều kiện thực tế tại cơ sở chăn nuôi

Từ đầu năm đến nay, Chi cục Chăn nuôi và Thú y thực hiện 09 lượt đánh giá điều kiện thực tế tại các cơ sở chăn nuôi trang trại quy mô lớn theo yêu cầu giải quyết thủ tục hành chính của các tổ chức, cá nhân, đồng thời kết hợp tuyên truyền về công tác quan trắc và cảnh báo môi trường tại các cơ sở chăn nuôi.

Hướng tới một nền chăn nuôi xanh và bền vững

Việc xây dựng và triển khai hệ thống quan trắc môi trường trong chăn nuôi trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường, mà còn tạo lập nền tảng dữ liệu quan trọng phục vụ định hướng phát triển ngành chăn nuôi theo hướng bền vững. Các thông tin, số liệu thu thập từ hoạt động quan trắc sẽ là căn cứ khoa học giúp cơ quan quản lý đánh giá chính xác hiện trạng môi trường, kịp thời ban hành và điều chỉnh các cơ chế, chính sách phù hợp, hiệu quả.

Qua đó, góp phần thúc đẩy ngành chăn nuôi của Thành phố phát triển theo hướng hiện đại, an toàn sinh học, giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường và thích ứng với yêu cầu phát triển xanh. Đây cũng chính là nền tảng quan trọng để Thành phố Hồ Chí Minh từng bước xây dựng nền chăn nuôi theo hướng xanh, bền vững và có trách nhiệm với môi trường trong giai đoạn tới.

Trần Quang Tín (P. QLCN)