Ngành chăn nuôi Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển dịch mạnh mẽ từ “tư duy sản xuất” (chỉ quan tâm đến số lượng) sang “tư duy kinh tế nông nghiệp” (lấy giá trị, dữ liệu và sự minh bạch làm trọng tâm). Để phát triển bền vững, tránh tình trạng “được mùa mất giá” và an toàn trước dịch bệnh, việc quản lý dữ liệu đàn vật nuôi là vô cùng cấp thiết. Do đó, Kê khai hoạt động chăn nuôi và Truy xuất nguồn gốc không chỉ là nghĩa vụ bắt buộc mà còn là “chìa khóa” mở ra vô vàn lợi ích thiết thực cho người chăn nuôi.

Hình ảnh 1: Hình ảnh đồ họa minh họa “5 Yêu cầu cấp bách của ngành chăn nuôi trong kỷ nguyên số”

1. “Đặc quyền” và lớp lá chắn bảo vệ khi chủ động Kê khai và Truy xuất

Việc kê khai hiện nay mang lại những quyền lợi sát sườn, trực tiếp bảo vệ tài sản và nâng cao thu nhập cho người chăn nuôi:

- Cơ sở dữ liệu để hoạch định chiến lược và dự báo thị trường: Việc kê khai chăn nuôi giúp hình thành hệ thống dữ liệu tổng quan và chính xác về hoạt động chăn nuôi của địa phương. Nhờ nguồn dữ liệu này, hệ thống sẽ dự báo được nhu cầu về các yếu tố đầu vào như thức ăn, thuốc thú y và các vật tư nông nghiệp khác. Đồng thời, hệ thống giúp dự báo sản lượng con giống, sản lượng sản phẩm chăn nuôi cung cấp ra thị trường và nhu cầu tiêu thụ, từ đó cảnh báo sớm về tình hình biến động giá cả. Những thông tin này giúp cơ quan quản lý nhà nước hoạch định chiến lược, chính sách phát triển hiệu quả, định hướng bà con sản xuất an toàn. Ngoài ra, việc chủ động có tên trên hệ thống kê khai cũng chính là điều kiện pháp lý bắt buộc để cơ quan nhà nước xem xét hỗ trợ thiệt hại cho bà con khi không may xảy ra thiên tai, dịch bệnh.

- Được cấp mã “Hộ chiếu số” chuẩn quốc tế GS1 (Chìa khóa xuất khẩu): Mỗi cơ sở, đàn, hay lô sản phẩm khi kê khai trên hệ thống sẽ được cấp mã định danh chuẩn GS1 miễn phí. Khi quét mã này, toàn bộ quy trình an toàn sinh học, nguồn gốc giống và nhật ký chăn nuôi được xác thực minh bạch. Nhờ đó, sản phẩm chăn nuôi của Việt Nam mới có thể vượt qua các rào cản kỹ thuật khắt khe, tự tin tiến vào các siêu thị lớn và vươn ra thị trường quốc tế.

- Chủ động kế hoạch sản xuất: Hệ thống giúp cơ quan nhà nước nắm bắt chính xác tổng đàn thực tế, đưa ra dự báo cung - cầu thị trường, hỗ trợ cảnh báo người chăn nuôi tránh tình trạng tái đàn ồ ạt dẫn đến dư thừa nguồn cung sản phẩm và rớt giá.

2. Hiểu đúng về Truy xuất nguồn gốc: Không chỉ là một chiếc mã QR!

Nhiều người lầm tưởng truy xuất nguồn gốc chỉ là in một mã QR dán lên túi thịt. Sự thật không phải vậy! Truy xuất nguồn gốc là toàn bộ chuỗi lịch sử tích lũy theo từng bước:

Từ cơ sở sản xuất Giống/Thức ăn → Trang trại chăn nuôi → Cơ sở giết mổ → Bán lẻ.

Để mã QR có giá trị, dữ liệu trên hệ thống phải là “Dữ liệu sống” thông qua Nhật ký chăn nuôi điện tử. Cụ thể, người chăn nuôi bắt buộc phải cập nhật thường xuyên các thông tin cốt lõi sau:

+ Biến động đàn: Thời gian nhập đàn mới, xuất bán, tăng/giảm số lượng vật nuôi.

+ Nguồn gốc: Ghi rõ cơ sở cung cấp con giống và loại thức ăn chăn nuôi đang sử dụng.

+ Chăm sóc và thú y: Nhật ký chăm sóc hằng ngày, lịch tiêm phòng vắc-xin, tình trạng sử dụng thuốc thú y và diễn biến dịch bệnh trong trại (nếu có). (Riêng đối với các trang trại quy mô lớn có ứng dụng công nghệ tự động IoT, nhật ký sẽ tự động ghi nhận thêm các thông số môi trường như nhiệt độ, độ ẩm không khí).

Hình ảnh 2: Đồ họa minh họa “Chuỗi Truy xuất sản phẩm

3. Những vật nuôi nào thuộc diện bắt buộc phải kê khai ?

Theo quy định tại Phụ lục II Thông tư 18/2023/TT-BNNPTNT, chủ vật nuôi cần thực hiện kê khai khi sở hữu số lượng tối thiểu sau:

- Gia súc: Từ 01 con (Trâu/nghé, Bò/bê, Ngựa, Lợn nái, Lợn đực giống, Chó, Mèo, Hươu sao). Từ 05 con (Dê, Cừu, Lợn thịt). Từ 25 con đối với Thỏ.

- Gia cầm: Từ 20 con (Gà, Vịt, Ngan, Ngỗng, Vịt trời). Từ 100 con (Chim cút); 30 con (Bồ câu); 01 con (Đà điểu).

- Khác: Từ 01 nhà (Chim yến); 15 đàn (Ong mật); 05 m² (Dế, Giun quế).

- Thời gian kê khai: Định kỳ 02 lần/năm

+ Kỳ 1: từ 25 tháng 6 đến 30 tháng 6;

+ Kỳ 2: từ 25 tháng 12 đến 31 tháng 12

+ Kê khai đột xuất trong vòng 03 ngày khi vừa nhập đàn mới.

4. Cách thức kê khai cực kỳ đơn giản trên Điện thoại thông minh

Giờ đây không còn phải vất vả đem giấy tờ lên tận Ủy ban nhân dân xã, phường như trước nữa, chỉ cần dùng điện thoại thông minh có kết nối Internet, chủ vật nuôi đã có thể tự kê khai nhanh gọn:

- Cách 1: Truy cập website chính thức: csdlchannuoi.mae.gov.vn.

- Cách 2: Tải ứng dụng “Cơ sở dữ liệu Chăn nuôi” của VNPT trên App Store hoặc Google Play.

- Các bước thực hiện kê khai:

(1) Đăng ký tài khoản bằng CCCD;

(2) Chọn “Kê khai chăn nuôi +”;

(3) Nhập số lượng vật nuôi và nhấn Đăng ký. Hệ thống sẽ tự động cấp mã định danh cơ sở chăn nuôi (mã số cơ sở) cho chủ vật nuôi.

Hình ảnh 3: Hình ảnh màn hình giao diện Điện thoại/Website đang thao tác Kê khai chăn nuôi trên App

5. Chế tài xử lý nghiêm khắc nếu vi phạm (Nghị định 14/2021/NĐ-CP)

Trốn tránh kê khai hoặc không lưu nhật ký điện tử sẽ bị xử phạt hành chính nghiêm khắc:

- Nông hộ: Cảnh cáo hoặc phạt tiền 1 - 2 triệu đồng nếu kê khai gian dối trục lợi.

- Trang trại Nhỏ/Vừa: Phạt 3 - 5 triệu đồng (không kê khai) hoặc 5 - 10 triệu đồng (gian dối). Phạt 2 - 3 triệu đồng nếu không lưu sổ sách nhật ký/hồ sơ truy xuất.

- Trang trại Lớn: Phạt 5 - 10 triệu đồng (không kê khai) hoặc 10 - 15 triệu đồng (gian dối). Phạt 3 - 5 triệu đồng nếu không lưu nhật ký.

Hãy chủ động tải App, đăng ký tài khoản và thực hiện kê khai ngay hôm nay! Chuyển đổi số không phải là khó khăn, mà là công cụ bảo vệ tài sản của chính gia đình mình. Mọi vướng mắc, xin vui lòng liên hệ trực tiếp với nhân viên thú y hoặc chuyên viên phụ trách lĩnh vực chăn nuôi của Ủy ban nhân dân cấp xã để được “cầm tay chỉ việc”.

Nguyễn Luật Định (P. QLCN)