Trong bối cảnh ngành chăn nuôi đang chuyển mạnh theo hướng hiện đại, an toàn sinh học và phát triển bền vững, công tác bảo vệ môi trường ngày càng giữ vai trò quan trọng. Không chỉ góp phần hạn chế ô nhiễm, bảo vệ sức khỏe vật nuôi và cộng đồng, môi trường chăn nuôi được quản lý tốt còn là nền tảng nâng cao hiệu quả sản xuất, chất lượng sản phẩm và khả năng cạnh tranh của ngành.

Cơ sở chăn nuôi tại xã Phước Thành, Tp. Hồ Chí Minh

     Nhằm chủ động theo dõi diễn biến môi trường, phát hiện sớm các nguy cơ ô nhiễm và hỗ trợ cơ sở chăn nuôi nâng cao hiệu quả quản lý môi trường, Chi cục Chăn nuôi và Thú y triển khai Kế hoạch Quan trắc, cảnh báo và giám sát môi trường trong lĩnh vực chăn nuôi năm 2026. 
     Mục tiêu của chương trình là từng bước triển khai hệ thống quan trắc, cảnh báo môi trường tại các trang trại chăn nuôi tập trung trên địa bàn Thành phố; đồng thời hệ thống hóa các dữ liệu kết quả quan trắc, cảnh báo môi trường tại các cơ sở chăn nuôi để tích hợp vào cơ sở dữ liệu quốc gia về chăn nuôi theo quy định của Luật Chăn nuôi. Bên cạnh đó, Chi cục tổ chức 15 lớp tuyên tuyền tập huấn nhằm nâng cao kiến thức, kỹ năng về quan trắc môi trường và phổ biến các quy định về bảo vệ môi trường, hướng dẫn áp dụng các giải pháp xử lý chất thải và mô hình chăn nuôi an toàn, thân thiện với môi trường cho đội ngũ làm công tác quản lý chăn nuôi và người chăn nuôi; đồng thời khảo sát, tổ chức quan trắc tại 19 cơ sở chăn nuôi trên địa bàn Thành phố.

Cơ sở chăn nuôi là đối tác quan trọng trong công tác bảo vệ môi trường

     Hiệu quả của chương trình quan trắc môi trường phụ thuộc rất lớn vào sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý và các cơ sở chăn nuôi. Mỗi cơ sở tham gia chương trình không chỉ là đối tượng được hỗ trợ mà còn là đối tác cùng xây dựng hệ thống quản lý môi trường minh bạch, khoa học và hiệu quả.
     Trong quá trình triển khai, cơ sở chăn nuôi có trách nhiệm tạo điều kiện thuận lợi để cơ quan chuyên môn và đơn vị thực hiện quan trắc khảo sát hiện trạng, lấy mẫu môi trường theo kế hoạch; cung cấp đầy đủ, chính xác các thông tin liên quan đến quy mô chăn nuôi, quy trình sản xuất, hệ thống xử lý chất thải và các nội dung cần thiết phục vụ đánh giá hiện trạng môi trường. Đồng thời, cơ sở cần lưu giữ đầy đủ hồ sơ, số liệu về công tác bảo vệ môi trường, tình hình vận hành các công trình xử lý chất thải, phối hợp ghi nhận thông tin trong quá trình quan trắc và chủ động áp dụng các biện pháp cải thiện môi trường khi có khuyến cáo từ cơ quan chuyên môn.
     Việc chủ động phối hợp không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả công tác quan trắc mà còn giúp cơ sở từng bước hoàn thiện công tác quản lý môi trường, giảm thiểu rủi ro ô nhiễm, nâng cao hiệu quả sản xuất và đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của thị trường đối với sản phẩm chăn nuôi an toàn.

Đồng hành cùng cơ sở chăn nuôi

Song song với trách nhiệm của cơ sở chăn nuôi là vai trò hỗ trợ và đồng hành của cơ quan quản lý nhà nước. Theo Kế hoạch, Chi cục Chăn nuôi và Thú y tổ chức khảo sát, lựa chọn các điểm quan trắc và phối hợp với đơn vị thực hiện lấy mẫu các chỉ tiêu về môi trường nước thải, môi trường nước mặt và môi trường đất tại các trang trại chăn nuôi tập trung và khu vực chất thải chăn nuôi. Các mẫu được phân tích theo nhóm thông số về chất lượng môi trường theo các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hiện hành nhằm đánh giá hiện trạng môi trường; đồng thời, toàn bộ kết quả quan trắc được hệ thống hóa, cập nhật vào cơ sở dữ liệu để phục vụ công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực chăn nuôi.

Khảo sát vị trí lấy mẫu tại trại heo xã Tân Thành, Thành phố Hồ Chí Minh

Đặc biệt, khi phát hiện các chỉ tiêu môi trường vượt ngưỡng hoặc có dấu hiệu bất thường, cơ quan chuyên môn sẽ phối hợp kiểm tra thực tế, xác định nguyên nhân, hướng dẫn các giải pháp xử lý, đồng thời cảnh báo sớm nguy cơ ô nhiễm và nguy cơ phát sinh dịch bệnh để cơ sở chủ động phòng ngừa, hạn chế thiệt hại. Đây là điểm khác biệt quan trọng của chương trình, thể hiện vai trò hỗ trợ kỹ thuật và đồng hành cùng người chăn nuôi trong suốt quá trình sản xuất. 

Quyền lợi thiết thực từ hoạt động quan trắc

     Song hành với trách nhiệm, chủ trang trại cũng được hưởng nhiều quyền lợi khi tham gia chương trình quan trắc môi trường. 
     Một trong những lợi ích thiết thực khi tham gia chương trình quan trắc, cảnh báo và giám sát môi trường là cơ sở chăn nuôi được tiếp cận nhanh chóng, kịp thời với các dữ liệu và thông tin về chất lượng môi trường tại khu vực sản xuất, đồng thời nhận được cảnh báo sớm khi xuất hiện dấu hiệu ô nhiễm hoặc nguy cơ phát sinh dịch bệnh. Thông qua kết quả quan trắc, chủ cơ sở có thể nắm bắt chính xác hiện trạng và diễn biến môi trường để chủ động điều chỉnh quy trình chăn nuôi, nâng cao hiệu quả vận hành hệ thống xử lý chất thải và triển khai các biện pháp phòng ngừa, giảm thiểu rủi ro, hạn chế thiệt hại.

Trại gà giống tại xã Phú Giáo, Tp. Hồ Chí Minh     

Bên cạnh đó, kết quả quan trắc là nguồn dữ liệu khoa học có độ tin cậy cao, phản ánh khách quan hiện trạng môi trường của cơ sở chăn nuôi. Việc sử dụng các kết quả này làm căn cứ lập mới, điều chỉnh, cập nhật và hoàn thiện các hồ sơ môi trường theo quy định của pháp luật không chỉ nâng cao chất lượng công tác quản lý môi trường mà còn giúp cơ sở tiết kiệm đáng kể chi phí thực hiện quan trắc phục vụ các thủ tục môi trường, đồng thời đáp ứng tốt yêu cầu trong quá trình thanh tra, kiểm tra và đánh giá việc chấp hành quy định về bảo vệ môi trường.
     Không chỉ vậy, người chăn nuôi còn được tham gia các lớp tập huấn, được hướng dẫn các biện pháp quản lý môi trường, xử lý các tình huống bất thường và cập nhật những quy định mới về bảo vệ môi trường trong chăn nuôi. Đây là cơ hội để nâng cao kiến thức, kỹ năng quản lý và từng bước xây dựng mô hình chăn nuôi an toàn, hiệu quả và bền vững. 

Chung tay vì một nền chăn nuôi xanh và phát triển bền vững

     Quan trắc, cảnh báo và giám sát môi trường không chỉ là hoạt động chuyên môn của cơ quan quản lý mà còn là cầu nối giữa Nhà nước và người chăn nuôi trong công tác bảo vệ môi trường. Mỗi kết quả quan trắc không đơn thuần phản ánh chất lượng môi trường tại một thời điểm mà còn cung cấp cơ sở khoa học để cơ quan quản lý xây dựng các giải pháp quản lý phù hợp, đồng thời giúp cơ sở chăn nuôi chủ động kiểm soát các yếu tố môi trường, giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả sản xuất.
     Sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý và các cơ sở chăn nuôi sẽ góp phần xây dựng hệ thống quan trắc môi trường đồng bộ, nâng cao hiệu quả công tác cảnh báo, phòng ngừa ô nhiễm và dịch bệnh, hướng tới mục tiêu phát triển ngành chăn nuôi Thành phố theo hướng xanh, an toàn, hiện đại và bền vững.

Trần Quang Tín (P. QLCN)