Trích nguồn: https://thuonghieucongluan.com.vn/bao-ve-nguoi-chan-nuoi-khong-chi-nhin-vao-thit-nhap-khau-phai-go-nut-that-gia-thanh-a338906.html

Thịt nhập khẩu tạo thêm áp lực cạnh tranh, nhưng để ngành chăn nuôi trong nước phát triển bền vững, cần giải quyết căn cơ bài toán giá thành, minh bạch thông tin thị trường, giảm khâu trung gian và nâng cao chất lượng sản phẩm.
Ngày 20/10, Tạp chí Thương hiệu và Công luận tổ chức talkshow “Bảo vệ người chăn nuôi trước áp lực thị trường và thực phẩm nhập khẩu”, nhằm trao đổi về những thách thức của ngành chăn nuôi trong bối cảnh thị trường biến động, giá heo hơi chịu áp lực và thực phẩm nhập khẩu tham gia ngày càng sâu vào chuỗi cung ứng.

Tham gia talkshow có ông Trần Phú Cường, Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y TP.HCM; ông Lê Thế Anh, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Vina Agoimex; ThS. Luật sư Trần Cao Đại Kỳ Quân, Phó Chủ nhiệm Đoàn Luật sư TP Đồng Nai, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ người tiêu dùng TP Đồng Nai, Giám đốc Công ty Luật TNHH MTV Tri Ân.

Đại diện Ban tổ chức, nhà báo Võ Thanh Tùng, Trưởng Văn phòng đại diện tại TP.HCM của Tạp chí Thương hiệu và Công luận (áo xanh), trao đổi bên lề cùng chuyên gia tham dự talkshow “Bảo vệ người chăn nuôi trước áp lực thị trường và thực phẩm nhập khẩu”.

Tại chương trình, các chuyên gia, đại diện cơ quan quản lý cùng phân tích những yếu tố tác động đến sức cạnh tranh của thịt heo trong nước, từ nguồn cung, chi phí đầu vào đến giá nhập khẩu và hệ thống phân phối. Trong đó, ông Trần Phú Cường, Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y TP.HCM, đưa ra nhiều nhận định đáng chú ý về những điểm nghẽn cần tháo gỡ để người chăn nuôi nâng cao năng lực cạnh tranh, thay vì chỉ trông chờ vào các biện pháp bảo vệ thị trường.

Tại chương trình, các chuyên gia, đại diện cơ quan quản lý cùng trao đổi về giải pháp tháo gỡ khó khăn cho người chăn nuôi, hướng đến phát triển ngành chăn nuôi bền vững. 

Chương trình có sự đồng hành của Công ty TNHH Thương mại - Dịch vụ Đức Tâm Group; Công ty Cổ phần Vina Agoimex và Công ty Luật TNHH MTV Tri Ân.

Không nên quy toàn bộ áp lực cho thịt nhập khẩu

Theo ông Trần Phú Cường, tình hình chăn nuôi heo trong nước có những chuyển biến đáng chú ý. Dẫn số liệu của Cục Chăn nuôi và Thú y, ông cho biết trong 9 tháng đầu năm 2026, sản lượng thịt hơi đạt 4,28 triệu tấn, tăng 4,4% so với cùng kỳ năm 2025. Ông cũng nhận định tổng đàn heo và sản lượng thịt heo trong nước gia tăng trong thời gian gần đây.

Một trong những nguyên nhân được ông Cường đề cập là các doanh nghiệp lớn đầu tư vào chăn nuôi công nghệ cao, tìm cách giảm giá thành và nâng cao hiệu quả sản xuất. Quá trình đầu tư đã được chuẩn bị từ trước, trong khi công tác kiểm soát dịch bệnh có những chuyển biến tích cực, góp phần làm tăng nguồn cung.

Ông Trần Phú Cường, Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y TP.HCM phân tích các yếu tố tác động đến giá thành chăn nuôi, trong đó chi phí thức ăn là một trong những khoản chi lớn của người chăn nuôi. 

Khi nguồn cung trong nước tăng nhưng sức mua và các yếu tố thị trường không tăng tương ứng, người chăn nuôi có thể chịu sức ép về giá bán. Đây là vấn đề cần được nhìn nhận trong tổng thể quan hệ cung - cầu, thay vì chỉ tập trung vào một yếu tố riêng lẻ là thịt nhập khẩu.

Về lượng thịt heo và sản phẩm từ heo nhập khẩu, ông Cường cho biết trong 8 tháng đầu năm 2026, Việt Nam nhập khoảng 124.000 tấn, tăng 18% so với cùng kỳ năm trước. Theo ước tính ông nêu tại talkshow, lượng sản phẩm này chiếm khoảng 5–6% mức tiêu thụ trong nước. Một phần được sử dụng tại các bếp ăn tập thể và cơ sở chế biến thực phẩm.

Những con số này cho thấy thịt nhập khẩu là một yếu tố cần tính đến khi đánh giá sức cạnh tranh của thị trường, song không nên mặc nhiên xem đây là nguyên nhân duy nhất khiến người chăn nuôi gặp khó khăn. Nguồn cung trong nước, chi phí sản xuất, sức mua và cách tổ chức chuỗi cung ứng đều có tác động đến khả năng tiêu thụ sản phẩm.

Ở góc độ quản lý nhà nước, ông Cường cho rằng người chăn nuôi cần nâng cao năng lực cạnh tranh, đồng thời thị trường phải minh bạch hơn để các chủ thể có thông tin rõ ràng về nguồn cung và nhu cầu. Đây là cơ sở quan trọng để doanh nghiệp, trang trại chủ động kế hoạch sản xuất, hạn chế tình trạng quyết định tăng đàn hoặc đầu tư dựa trên thông tin chưa đầy đủ.

Bài toán cạnh tranh giữa thịt nhập khẩu và sản phẩm trong nước cần được nhìn nhận toàn diện, gắn với lợi ích của người chăn nuôi và quyền lợi người tiêu dùng. 

Một vấn đề khác được ông Cường lưu ý là không thể so sánh giá thịt nhập khẩu và thịt trong nước nếu chưa xác định rõ loại sản phẩm, cơ cấu mặt hàng và các chi phí liên quan. Theo ông, mức giá khoảng 43.000–45.000 đồng/kg được đề cập trong thảo luận là giá CIF tại cảng, tức giá hàng nhập khẩu tính đến cảng, chưa phải giá bán cuối cùng đến tay người tiêu dùng.

Giá bình quân của một lô hàng có thể bao gồm nhiều loại sản phẩm với giá trị khác nhau. Thịt ba rọi, nạc vai, thịt thăn, đùi, da hoặc những phần thịt khác không có cùng mức giá. Vì vậy, nếu chỉ lấy mức giá bình quân để so sánh chung, kết quả có thể chưa phản ánh đầy đủ tính chất cạnh tranh giữa từng nhóm sản phẩm.

Sau khi hàng về cảng, doanh nghiệp còn phải tính đến các chi phí như lưu cảng, thông quan, bảo quản tại kho lạnh và phân phối. Những khoản này tiếp tục ảnh hưởng đến giá bán trên thị trường. Do đó, theo ông Cường, muốn đánh giá chính xác áp lực cạnh tranh từ thịt nhập khẩu, cần phân tích theo từng mặt hàng và tính đến toàn bộ quá trình đưa sản phẩm đến người tiêu dùng.

Giảm chi phí đầu vào, minh bạch dữ liệu và rút ngắn chuỗi cung ứng

Từ góc độ quản lý ngành chăn nuôi, ông Trần Phú Cường cho rằng bài toán quan trọng hơn cả không chỉ là thịt nhập khẩu có giá thấp hay cao, mà là khả năng tổ chức sản xuất của doanh nghiệp và người chăn nuôi trong nước. Muốn duy trì sức cạnh tranh lâu dài, ngành chăn nuôi cần có chiến lược phát triển dài hạn, hướng đến nâng cao giá trị gia tăng và từng bước mở rộng thị trường xuất khẩu, thay vì chỉ tập trung tiêu thụ tại thị trường nội địa.

Tại chương trình, ông Trần Phú Cường, Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y TP.HCM, chia sẻ những vấn đề đặt ra đối với ngành chăn nuôi trong nước trước áp lực cạnh tranh từ thịt nhập khẩu. 

Một trong những điểm nghẽn lớn là chi phí thức ăn chăn nuôi. Theo ông Cường, thức ăn chiếm khoảng 65-70% tổng chi phí chăn nuôi. Trong khi đó, nhiều nguyên liệu đầu vào như bắp, đậu nành phụ thuộc đáng kể vào nguồn nhập khẩu, khiến giá thành sản xuất trong nước chịu tác động từ biến động bên ngoài.

Để giảm chi phí, ông cho rằng cần phát triển vùng nguyên liệu trong nước, tạo nguồn cung thức ăn chăn nuôi có giá cạnh tranh và giảm sự phụ thuộc vào nhập khẩu. Đây không phải giải pháp có thể tạo chuyển biến ngay lập tức, nhưng là hướng đi mang tính căn cơ, bởi chi phí đầu vào ảnh hưởng trực tiếp đến giá thành mỗi kilogram thịt heo xuất chuồng.

Bên cạnh nguyên liệu, việc liên kết các khâu trong chuỗi sản xuất và phân phối cũng cần được chú trọng. Ông Cường chỉ ra rằng một con heo từ khi xuất bán tại trang trại đến lúc trở thành sản phẩm trên bàn ăn của người tiêu dùng có thể đi qua nhiều khâu trung gian. Nếu các mắt xích thiếu liên kết, chi phí phát sinh có thể tăng lên, trong khi lợi ích mà người chăn nuôi nhận được chưa tương xứng với công sức và chi phí bỏ ra.

Talkshow góp phần làm rõ những vấn đề cần giải quyết để hài hòa lợi ích giữa người chăn nuôi, doanh nghiệp, thị trường và người tiêu dùng.

"Cần hình thành mối liên kết chặt chẽ hơn giữa cơ sở chăn nuôi, doanh nghiệp, khâu giết mổ, chế biến và phân phối. Việc tổ chức chuỗi cung ứng hiệu quả không chỉ giúp giảm khâu trung gian mà còn tạo điều kiện kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc và ổn định đầu ra cho sản phẩm" - ông Cường nhận định.

Vấn đề dữ liệu thị trường cũng được ông Cường nhấn mạnh. Hiện nay, tại TP.HCM, giá cả được cập nhật hằng tuần đối với nhiều nhóm sản phẩm, từ vật nuôi sống, thịt hơi đến heo mảnh và thịt pha lóc. Tuy nhiên, dữ liệu liên quan đến nhập khẩu giữa các ngành, trong đó có lĩnh vực công thương và hải quan, chưa được liên kết, cập nhật thường xuyên mà chủ yếu theo định kỳ.

Khoảng trống thông tin này có thể khiến người chăn nuôi khó nắm bắt đầy đủ diễn biến thị trường để xây dựng kế hoạch sản xuất phù hợp. Khi thiếu dữ liệu đồng bộ về nguồn cung trong nước, lượng hàng nhập khẩu, nhu cầu tiêu thụ và hoạt động giết mổ, việc dự báo thị trường và đưa ra quyết định đầu tư dài hạn sẽ gặp khó khăn.

Các khách mời chia sẻ góc nhìn về việc xây dựng chuỗi liên kết từ trang trại đến thị trường tiêu thụ, hướng đến nâng cao giá trị sản phẩm chăn nuôi trong nước.

Theo ông Cường, việc triển khai truy xuất nguồn gốc trong chăn nuôi và cấp mã định danh cơ sở chăn nuôi là một trong những hướng giúp cải thiện độ chính xác của dữ liệu. Khi thông tin được cập nhật đầy đủ và kết nối tốt hơn, các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người chăn nuôi sẽ có thêm cơ sở để đánh giá thị trường, chủ động điều chỉnh sản xuất và hạn chế những quyết định thiếu căn cứ.

Đối với TP.HCM, địa bàn có nhu cầu tiêu thụ thực phẩm lớn, với quy mô dân số trên 14 triệu người theo thông tin ông Cường nêu tại talkshow, định hướng phát triển chăn nuôi cũng cần gắn với yêu cầu bảo đảm an toàn dịch bệnh và môi trường. Ông cho biết thành phố không khuyến khích phát triển chăn nuôi tràn lan mà định hướng vào các trang trại ứng dụng công nghệ cao, bảo đảm an toàn dịch bệnh và bảo vệ môi trường.

Áp lực cạnh tranh từ thịt nhập khẩu đặt ra yêu cầu minh bạch thông tin thị trường, kiểm soát chất lượng và bảo đảm cạnh tranh công bằng. 

Cùng với giải pháp về sản xuất và thị trường, ông Cường nhấn mạnh vai trò thực thi pháp luật trong bảo đảm chất lượng thực phẩm. Theo ông, quy định pháp luật hiện hành về chất lượng và an toàn thực phẩm tương đối đầy đủ, nhưng điều quan trọng là phải tổ chức thực hiện nghiêm và có chế tài đủ sức răn đe đối với các hành vi vi phạm.

Cơ quan quản lý nhà nước cần tăng cường năng lực, nhân lực để kiểm tra, giám sát và xử lý sai phạm. Doanh nghiệp, cơ sở sản xuất và kinh doanh phải tuân thủ quy định, cung cấp sản phẩm đúng chất lượng, minh bạch về thông tin và bảo đảm sức khỏe người tiêu dùng.

Ở chiều ngược lại, người tiêu dùng cũng cần nâng cao nhận thức, quan tâm đến thông tin truy xuất nguồn gốc và chất lượng sản phẩm. Theo ông Cường, người tiêu dùng có quyền từ chối những sản phẩm không đáp ứng yêu cầu về chất lượng hoặc không bảo đảm thông tin truy xuất nguồn gốc. Sự lựa chọn có trách nhiệm của người mua sẽ góp phần tạo áp lực để nhà sản xuất, kinh doanh minh bạch hơn.

Trần Minh - Xuân Khắc